تجهیزات مورد نیاز

 

2-1 انتخاب نوع و جنس وان

          این وان ها می بایستی از مقاوم ترین مواد نسبت به قوی ترین اسید ها ساخته شوند ،باید توجه داشت که عمده مواد محلول ما در وان ها متشکل از اسيد سولفوريك- اسيدكروميك و اسيد فسفريك مي باشد. همچنين اين وان ها بايستي نسبت به دما (حداكثر ) مقاوم بوده و دچار تغيير شكل نشوند. براي انتخاب وان مي توان از وان هاي فولادي با روكش دروني پلي اتيلني يا PTFE (تفلون) استفاده كرد كه در كل، هزينه ساخت چنين وان هايي بسيار بالا مي باشد.

وان هاي پلاستيكي موجود در بازار كه داراي اندازه هاي متفاوتي مي باشند بسيار مقرون به صرفه مي باشد. جنس اين وان ها از پلي آتیلن مقاوم به اسيد (پلي اتيلن سخت) مي باشد همچنين توانايي تحمل دماي حداكثر معادل را دارد.

اين وان ها در كف، مي بايستي مجهز به شير خروجي براي تخليه محلول باشند و در صورت استفاده از
وان هاي پلاستيكي بايد اطراف آن توسط تسمه هاي فولادي مهار شده باشد كه در اثر وزن محلول درون وان دچار تغيير شكل نشوند. ضمناً لبة بالايي وان بايد توسط قوطي هاي فولادي مقاوم شده باشد كه توانايي و تحمل نصب گير بكس براي هم زدن محلول وان را داشته باشد.

در زير وان ها بايستي يك ارابه طراحي شود كه بتوان وان را حركت داد و به راحتي توسط شير تخليه محلول درون وان را تخليه كرد و يا توسط سيستم تصفيه محلول را تصفيه نمود. [2]

 

2-2 گرم كردن محلول درون وان

        براي گرم كردن محلول درون وان بايستي از المنت هاي حرارتي از جنس تیتانیم كه مقاوم به خوردگي مي باشد استفاده كرد كه  از 500 تا 5000 وات در بازار موجود و به شكل يك استوانه فلزي
مي باشد كه در داخل وان قرار مي گيرد، است، بسته به ظرفيت وان و مقدار وات مصرفي المنت، گرم شدن محلول وان از 2 تا 7 ساعت براي يك وان 700 ليتري زمان لام است البته اين روش بسيار پر هزينه و گران
مي باشد از جمله راه هاي ديگري كه براي گرم كردن محلول (وان ها) استفاده مي شود، استفاده از سيستم لوله كشي شبكه اي درون وان مي باشد به اين صورت كه در كف وان را به صورت شبكه اي لوله كشي
مي كنند و سپس آب گرم را درون لوله ها به جريان در مي آورند.

این فرآيند در صورتي كه از سوختهاي فسيلي مانند گاز- نفت و گازوئيل در آن استفاده شود بسيار مقرون به صرفه بوده براي مثال با استفاده از يك پكيج گازي و يا يك پكيج گازوئيلي مي توان حداكثر دماي  سانتي گراد در خروجي دستگاه به ما بدهد كه با جريان پيدا كردن اين آب گرم درون شبكه هاي وان ها باعث گرم شدن محلول درون آنها مي شود براي بالا بردن راندمان كار بهتر است آب گرم اوليه وارد وان حاوي محلول H شود به اين دليل كه اين وان بالاترين دما را در ميان ساير وانها نياز دارد توجه داشته باشيد كه منبع گرمايي بايستي در كف وان قرار گيرد تا بهترين امكان ايجاد گرما و هم زدن محلول فراهم شود. همچنين براي كنترل دماي هر وان بايستي از يك دماسنج دقيق الكترونيكي يا مكانيكي با غلاف تبتانيومي استفاده كرد.[2]  

 

2-3 نحوه قرارگيري قطعات دروان ها

        نحوه قرارگيري قطعات درون وان ها يكي از مهمترين مسائلي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد به طوري كه در صورتي كه قطعات بسيار به يكديگر نزديك باشند و يا ورود و خروج محلول وان در داخل حفره هاي قطعات به سهولت انجام نگيرد و يا قسمتهايي از قطعات به طور صحيح در مقابل پرتاب يون ها قرار نگيرند در پايان كار كيفيت سطحي مطلوبي در قطعه به ما نمي دهد لذا اصولاً به دليل كوچك بودن قطعات و همچنين شناوري قطعات پلاستيكي در روي محلول وان بايستي آنها را به طرق خاصي كه بيشتر حالت ابداعي دارند در وان فرو برد، ناگفته نماند كه براي اين قطعات سبدهاي خاصي از جنس تيتانيم (مقاوم به خوردگي) طراحي شده  و  در بازار   موجود   مي باشد البته   چيدمان هاي ديگري نيز  همچون شکل     (1-2)  كه بيشتر ابداعي هستند وجود دارد.[2]

eda

شکل (1)

نحوه آویز کردن قطعات

 

bgh

شکل (2)

نحوه آویز کردن قطعات

 

به طور كلي در طراحي سبدها و شبكه هاي نگهداري قطعات موارد زير بايستي رعايت شود.

1- صرفاً شبكه هايي كه سوراخهاي ريز نزديك به هم دارند كاملاً در محلول شيميايي فرو مي روند و مناسب هستند. چون قطعات سبك پلاستيكي تمايل دارند كه در شبكه هايي كه يك انتهاي آن باز است شناور شوند و اغلب از قطعات رساناي فلزي استفاده مي شود.

2- مواد سازنده شبكه ها كه شامل چرخدنده و دنده هاي انتقالي است بايد كاملاً نسبت به حلالهاي بكار گرفته شده، مقاوم باشند.

3- شبكه هاي كوچكتر، جنبش بيشتر و بهتري نسبت به بزرگتر آنها دارند.

4- حركت رو به بالاي ذرات پلاستيكي، به خصوص در اسيدهاي مخلوط منسجم و سنگين، قابل توجه هستند و اين ذارت تمايل دارند كه به توپي بالاي شبكه بچسبند. در نتيجه بسيار مهم است كه از شبكه هاي زاويه دار و ناموزون استفاده شود نه شبكه هاي سيلندري.

5- شبكه هايي با لبه هاي تيز و زائده هاي داخلي هرگز نبايد بكار گرفته شوند.

6- سرعت چرخش به طور نامحدودي متغير است و نسبت به ميزان جنبش و كار آن بايد تنظيم شود.

7- شبكه بايد به سرعت و به آساني پر و خالي شوند.

8- تداركات براي فرو رفتن در مايع بايد صورت گرفته باشد.

براساس تجربيات، اين عوامل زماني رضايتبخش تر مي شوند كه از شبكه هاي كوچكتر قابل حمل يعني همان نوع كه در صنعت ورقه سازي فلز مشهور است و تحت عنوان شبكه هاي فرو رونده در آب (شناور) استفاده شود. [3]

به طور عالي در هم آميختگي و نامرتبي سبدها (ترجيحاً به لحاظ مكانيكي) و يا بهم زدن محلول با دخالت هوا يك شكل منسجم از فرايند اندودگي را به دست مي دهد.در شکل (3) نمونه ای از سبد های تیتانیومی را که برای آبکاری مناسب می باشند ملاحظه می کنید.

 

Titanium Basket

شکل (3)

نمونه ای از سبد های تیتانیومی مخصوص آبکاری قطعات ریز پلاستیکی

 

 

2-4 هم زدن محلول وان ها يا حركت دادن قطعات

        در اكثر فرآيندهاي آبكاري، قطعات بر يك محور نوسانگر متصل مي باشند كه اين محور توسط يك گيرباكس به نوسان در مي آيد و دور آن (تعداد نوسان محور در دقيقه) متغير و قابل كنترل مي باشد
(20 ضربه در دقيقه با دامنه 4 اينچ)

از ديگر راه هاي هم زدن محلول مي توان به روش دمش گاز (هوا) توسط يك لوله به درون وان كه باعث بر جريان افتادن محلول وان مي شود اشاره كرد البته بايد از ايجاد حباب بر روي سطوح قطعات جلوگيري شود.

بهترين روش استفاده از يك پروانه در داخل وان با سرعت rpm50 مي باشد.

محمد رضا ابراهیمی